Küçük Rodentlerde Pyometra

Pyometra, uterus (rahim) yollarının enfekte olmasıyla ortaya çıkan, teşhis ve tedavisinde geç kalındığı takdirde ölümle sonuçlanabilen bir hastalıktır. Dişi rodentlerde genelikle doğum arkasından plasentanın tam olarak atılamaması gibi şekilenebilecek komplikasyonlardan tutun da yanlış şekilenen hormonal dengesizliğe kadar (yalancı gebelik) pyometranın birçok nedeni olabilir. Hastalık hamsterlarda streptoccocus spp ve pasteurella pneumotropie ile bağlantılıyken, sıçanlarda etken olarak mycoplasma pulmanis identifiye edilmektedir. Farelerde ise virüslerin neden olduğu lymphocytic choriomeningitis daha çok gözlenmektedir. Hastalık her yaşta rodentlerde gözlense de yaşlı kızlarda daha ciddi sorunlara yol açabilmektedir.

Pyometra küçük rodentlerde iki şekilde gözlenmekte, klinik görünüm de buna göre değişmektedir. Uterus normal şartlar altında cervix adı verilen kassal bir bölgeyle dış ortama karşı kapalı olarak tutulmaktadır. Bu mekanizma doğuma kadar bebeği dış ortamdan korumak için dizayn edilmiştir. Pyometra sırasında eğer cervix açık hale geçerse buna açık pyometra, geçmezse kapalı pyometra denir. Açık pyometra hastalığın erken teşhisini sağladığı için, kapalı pyometraya göre daha az risklidir. Kapalı pyometrada hastalık fark edilmeden, uterus içerisindeki bakteriyel yük artışına bağlı olarak uterus yırtılabilmekte, böylece abdomene karışan bakteriler septik peritonite neden olarak akut ölümlere sebebiyet vermektedir.

Açık pyometralarda cervix bölgesi gevşemiş olduğu için içerideki akıntı küçük kemirgeninizin arkasından gözle görülür şekilde gelir. Akıntı oldukca pis kokulu ve çoğu zaman kanla karışıktır. Yapışkan bir görüntüsü olan bu akıntı, çoğu zaman zemin malzemesinde kulanılan mataryallerin hayvanın arkasına yapışmasına neden olmaktadır. Bazen akıntı idrarla karıştığı için idrar yolları enfeksiyonu ile karıştırılabilir. Böyle durumlarda vaginal cytology, bakterial kültür, abdominal ultrason ve x-rayler teşhiste yardımcı olabilseler de kesin teşhisin mümkün olmadığı durumlarda deneysel laporotomi oldukca önemlidir. Burada bilinmesi gereken en önemli nokta, küçük rodentlerde insan veya köpeklerde olduğu gibi dönemsel vulval akıntıların olmadığıdır. Bazen bir iki günlük hastalıkla bağlantılı olmayan böyle akıntılar gözlense de bu akıntılarda kötü koku ve kan olmaz. Eğer kızınızda böyle bir akıntı görüyorsanız mutlaka veteriner hekiminize klinik kontrol için başvurmalısınız.

Açık pyometrada akıntının karakteri yüzünden teşhise hızlı ulaşılır fakat kapalı pyometrada durum oldukca zordur. Genelikle her hastalıkta gözlenen hareket etmek istememe, iştahsızlık gibi semptomlar gözlense de, iki kilinik semptom oldukca belirgindir. Bunlardan birincisi, hastalığın başlangıcında çok su içme ve çok idrara çıkmadır. Bu, hasta sahibi tarafından hızlı fark edilebilecek bir semptomdur. Bir diğeri de kambur duruş pozisyonudur. Gerçekten şiddetli karın ağrısı hisettiği için küçük kızınız kambur durmayı tercih edecektir. Aynı zamanda birçok kaynakta böyle durumdaki küçük kemirgenin daha agresif olduğu ve normalin dışı ısırma davranışında bulunduğu yazmaktadır.

Pyometra tedavisi oldukca zordur. Antibiyotiklere cevap verilse de kısa sürede tekrarlar yaşanmaktadır. Hastalığın kesin tedavisi operatif olarak sağlanabilir, fakat bazen ekonomik durumu yeterli olmayan hasta sahiplerinin isteği ile veya genel durumu operasyonu kaldırmayacak hayvanlarda, belli hormon uygulamaları ile birlikte antibiyotikler tedavide denenmektedir.

Pyometranın tedavisinde operatif olarak yaklaşılacaksa kızınızı bir kaç gün kliniğimizde misafir etmemiz gerekecektir. Operasyon arkasından düzgün antibiyotik, ağrı kesici ve serum uygulamaları çok daha hızlı toparlamasını sağlayacaktır. Normal şartlarda kesin teşhis istendiği takdirde alınan parçanın histopatolojik incelenmesi önemlidir.

Özelikle 1 yaşın üzerinde kızlarda adenocarsinomlara sık rastlandığını okuyoruz. Böyle tümörler çok metastazik olmadıkları için operasyonla uzaklaştırıldıklarında oldukca başarılı sonuçlar alınmaktadır. Sonuçta böyle sorunların yaşanmaması için kızınızı genç ve sağılıklıyken kısırlaştırmanız oldukca önemlidir. Kliniğimizde tüm rodentlerde overihisteroktomi operasyonu yapılmaktadır. Özelikle hamsterlar ve gerbiler yalancı gebeliği sık yaşadıkları için, pyometra riskleri çok yüksektir.

Yazımızı yazmamızı sağlayan hastamız Yogi 1,5 yaşında bir hamsterımız. Kliniğimize iştahsızlık şikayetiyle geldiğinde oldukca kötü durumdaydı. Sahiplerine operasyon gerektiğini söylediğimizde, hiç tereddüt etmeden ona bu şansı vermek istediler; Yogi de onları utandırmadı, yaşına rağmen operasyonun hemen ardından kendini toparladı, bugün oldukca iyi. Sahiplerinin ondan vazgeçmemesi sayesinde kendi için uzun bir ömür onu bekliyor. Bu vaka, internetten okuduğumuza göre Türkiye’deki ilk hamster overihisteroktomi operasyonu olduğundan, en azından bizim için, oldukca önemli.

Yogi kız seni hiç unutmayacağız, sana ailenle uzun bir ömür diliyoruz.

Evrim Egeden
Ada Veteriner Polikliniği Hekimi

 

*Kaynak: Blackwell’s Five-Minute Veterinary Consult: Small Mammal – Barbara L. Oglesbee 2013

Paylaşmak güzeldir...